Ik zou graag willen weten op welk soort verlof ik recht heb. Ik had laatst namelijk een noodsituatie thuis met onze dochter. Mijn man heeft kunnen regelen dat hij naar huis mocht om mijn dochter te helpen. Toen was het gelukkig opgelost. Stel dat hij niet had gekund, dan had ik wat moeten regelen via werk. Vandaar mijn vraag.

Dag Anna,

Zo, dat is schrikken. Begrijpelijk dat je hiernaar informeert. Door bepaalde privéomstandigheden kun je soms tijdelijk niet werken. Hiervoor zijn verschillende soorten verlof die zijn vastgelegd in de Wet Arbeid en Zorg (WAZO). Denk aan zwangerschaps-, bevallings-, ouderschaps-, adoptie- of pleegzorgverlof, calamiteitenverlof (kort verzuimverlof), kortdurend en langdurend zorgverlof.

Bij de WAZO gaat het altijd om de spanning tussen werk en privé. Elk verlof kent zijn eigen tijd en loondoorbetaling. 

Noodsituatie
Om in te gaan op de specifieke situatie van je dochter, zal er calamiteitenverlof (ook wel kort verzuimverlof genoemd) aangevraagd worden. Hierbij is er dus sprake van een noodsituatie. Dit verlof duurt vaak een paar uur tot een dag.

Bij deze noodsituatie kunnen de omstandigheden niet buiten werktijd opgelost worden. De term ‘nood’ zal achteraf door de werkgever naar redelijkheid worden beoordeeld. In principe wordt er doorbetaald, maar soms is dit anders afgesproken in jouw cao.

Het is altijd van belang om in overleg met de werkgever af te spreken wat de situatie is waardoor je niet kunt werken en wat voor soort verlof hiervoor geldt. Controleer altijd bij de werkgever hoe het verlof is opgenomen in de cao of de arbeidsovereenkomst. Dit geldt voor alle situaties, niet alleen bij een noodgeval.

Ik ben voor het eerst vader geworden en wil de tijd nemen om van mijn kersverse zoon te gaan genieten. Ik ben van plan om ouderschapsverlof op te nemen. En dan wordt het lastig, want ik heb te maken met twee werkgevers. Hoe werkt dat?

Beste Ferdinand,

Je hebt bij beide werkgevers recht op ouderschapsverlof. Dit houdt in dat je bij beide dienstverbanden kunt uitgaan van 26 weken keer het aantal uur dat je per week werkt.  En van deze 26 weken ouderschapsverlof geldt dat de eerste negen weken betaald zijn. ‘Betaald verlof’ houdt in dat je minimaal 70 procent van je loon krijgt doorbetaald. Dit kan meer zijn op grond van de cao waar je onder valt.

Aanvragen doe je bij beide werkgevers. Let er op dat je minimaal één week betaald verlof moet aanvragen en dat je de volledige negen weken in het eerste jaar na de geboorte van je zoon opneemt. Na dit jaar kunnen de niet-gebruikte betaalde ouderschapsuren worden toegevoegd aan het onbetaald verlof.

Hoe je de verlofuren wilt opnemen is grotendeels aan jezelf. Het spreekt vanzelf dat er wel afstemming met de werkgever nodig is en dat er bij zwaarwegende bedrijfsbelangen bepaalde opties komen te vervallen.

Het blijft een creatieve uitdaging hoe je zo effectief mogelijk gebruik maakt van je verlof, zonder dat het leidt tot bijvoorbeeld extra werkdruk.

Ik heb een zoontje van drie jaar, die vanaf de geboorte ernstig ziek is en een paar keer per maand naar het ziekenhuis moet. Tot nu toe krijg ik van mijn werkgever elke keer de gelegenheid om mee te gaan, maar het verlof is wel voor eigen rekening. Inmiddels ben ik allang door mijn vakantiedagen heen en de noodzakelijke ziekenhuisbezoeken blijven doorgaan. Tegelijk wil ik mijn werk niet kwijt, juist nu heb ik het nodig als afleiding. Ik ervaar steeds meer druk, wat moet ik doen?

Beste Mireille,

Allereerst, wat verdrietig dat de zorg voor je kindje zoveel effect heeft op je werksituatie, en ook nog eens van invloed is op je eigen gezondheid.

Een belangrijke vraag is of alle opgenomen verlofuren ook voor eigen rekening zijn. Zou je ook gebruik kunnen maken van langdurig zorgverlof? En wat zegt jouw cao over de bekostiging van dit zorgverlof?

Voordat we dit uitzoeken, wil ik je eerst adviseren om je ziek te melden of tenminste preventief een gesprek over jouw situatie aan te gaan met de bedrijfsarts. Het is mogelijk dat de bedrijfsarts je gedeeltelijk ziekmeldt. Het kan ook zijn dat hij de druk er tijdelijk vanaf haalt door je minder te laten werken. Het zou ook kunnen dat je tijdelijk geen zorgverlof hoeft op te nemen omdat die uren vallen onder ziekteverlof.

Het is belangrijk dat je goed voor jezelf opkomt. Als jij vindt dat je situatie urgent is (en in mijn ogen is dat zo), dan is het belangrijk dat je dit ook duidelijk maakt aan je leidinggevende. Als mensen op je werk onvoldoende oog hebben voor je pittige situatie en je blijft zelf loyaal aan je werkgever, dan is het resultaat dat je je grenzen onvoldoende aangeeft.

Neem zoveel mogelijk zelf de regie. Werken kan in jouw situatie een goede en belangrijke afleiding zijn, maar zorg ervoor dat je niet overbelast raakt.

Ik ben vorige maand vader geworden van een prachtige dochter. Mag ik nu 26 weken betaald verlof opnemen?

Beste Hans,

Van harte gefeliciteerd met de geboorte van jullie dochter!

De eerste week na de bevalling heb je recht op geboorteverlof. In die week betaalt jouw werkgever je salaris volledig door.

Daarna kun je (als je dat wilt) vijf weken aanvullend geboorteverlof aanvragen in de eerste zes maanden na de geboorte. Je krijgt dan 70 procent doorbetaald via het UWV. Soms heb je er recht op dat je werkgever een aanvulling betaalt op die 70 procent, maar dat verschilt per cao. Het aanvullend geboorteverlof kan de werkgever alleen weigeren als hij daar heel zwaarwegende redenen voor heeft.  

Ouderschapsverlof

Daarnaast is er het recht op ouderschapsverlof. Dat duurt maximaal 26 weken. Wanneer je dat verlof in het eerste levensjaar van de baby opneemt, worden de eerste negen weken betaald. Je krijgt via het UWV 70 procent van je dagloon. Na de eerste negen weken kun je nog 17 weken onbetaald verlof opnemen, tot je kind acht jaar is.

Ook voor het ouderschapsverlof geldt dus dat er in een aantal cao’s is afgesproken dat je salaris wordt aangevuld, maar niet in alle cao’s.

Kortom, je hebt recht op verschillende soorten verlof na de geboorte van een baby. Hiervan zijn maximaal vijftien weken (deels) betaald. De overige weken zijn onbetaald.

Neem gerust contact met ons op, zodat we kunnen nagaan of er in jouw cao nog aanvullende afspraken zijn opgenomen.

Mag je werkgever je ontslaan omdat je zwanger bent? Nee, natuurlijk niet. Maar sommige werkgevers proberen het wel. Dan blijft er maar één ding over: schakel hulp in. Dat deed Marjanne ook, met succes.

Marjanne werkt ruim een half jaar bij een chique horecabedrijf wanneer ze een jaarcontract kreeg. Een paar maanden later blijkt ze zwanger te zijn. Door de zwangerschap krijgt Marjanne gezondheidsklachten, en daarom meldt ze zich gedeeltelijk ziek. Kort daarna krijgt ze te horen dat haar jaarcontract – hoewel nog lang niet afgelopen – niet zal worden verlengd.

Als reden geeft de werkgever dat ze niet goed functioneert en niet flexibel genoeg was. Dat gelooft Marjanne niet. Zij denkt dat haar contract wel verlengd zou zijn als ze niet zwanger was geweest. In dat geval is er sprake van ongelijke behandeling en dat is onrechtmatig.

Marjanne laat het er niet bij zitten, en gelukkig maar. Marjanne krijgt hulp van een advocaat en er komt een rechtszaak. Tijdens de mondelinge behandeling door de kantonrechter wordt de verdenking van discriminatie alleen maar sterker. Haar baas blijkt een vacature te hebben voor dezelfde functie als die van Marjanne, eerder had ze gehoord dat ze juist wel goed functioneerde en dat ze daarvoor loonsverhoging zou krijgen. Nog een fout van de werkgever: de functioneringsgesprekken waren niet schriftelijk vastgelegd.

De kantonrechter gaat mee in het verhaal van Marjanne, of officieel gezegd: hij stelt vast dat er sprake is van een rechtsvermoeden van verboden onderscheid. Het horecabedrijf kan het tegendeel niet bewijzen. Dat betekent dat het bedrijf volgens de rechter ‘ernstig verwijtbaar’ heeft gehandeld.

Marjanne krijgt daarom het loon dat ze had moeten krijgen, min haar uitkering vanwege de ziektewet. Daar bovenop krijgt ze 3000 euro immateriële schadevergoeding, vanwege alles wat ze heeft ervaren.

Heb jij ook te maken met een arbeidsrechtelijk probleem, of wil je advies over jouw situatie?
Neem gerust contact op met CGMV. Wij denken graag met je mee.

Janneke Wiersema is jurist bij CGMV en blogt over juridische vragen van onze leden.

De geboorte van een kind heeft veel invloed op je leven, dat geldt voor de vader maar zeker voor de moeder. De meeste vrouwen blijven wel werken, maar meer dan de helft werkt minder uren dan voorheen. Een op de acht jonge moeders stopt zelfs helemaal met werken, ontdekte de Erasmus Universiteit.

De meeste vrouwen kiezen er uit eigen vrije wil voor minder te gaan werken, en dat is hun goed recht. Culturele of sociale druk om minder te gaan werken zal in bepaalde kringen zeker voorkomen, maar dat geldt ook omgekeerd. Volledig thuisblijven bij de kinderen kan eveneens gefronste wenkbrauwen opleveren.

Dat neemt niet weg dat minder of helemaal niet meer werken grote gevolgen kan hebben, vooral voor de vrouwen zelf. Minder werken betekent minder makkelijk carrière maken en minder pensioenopbouw. Dat is geen probleem als de partner goed verdient, maar er is geen garantie dat dat zo blijft.

De relatie immers kan verbroken worden door echtscheiding, maar ook door overlijden, of door blijvende invaliditeit of ziekte van de partner. Een werkachterstand die is opgebouwd in tien jaar is moeilijk of helemaal niet meer in te halen.

Onderzoeken wijzen uit dat vrouwen meer financiële schade lijden van een scheiding dan mannen. Dat wordt voor een deel opgelost door partner- en kinderalimentatie, maar deze regeling is sinds 1 januari 2020 versoberd. Een goede regeling voor partneralimentatie doet recht aan de gemeenschappelijke verantwoordelijkheid die je ooit bent aangegaan, ook als je uit elkaar gaat.

Het zou goed zijn te onderzoeken waarom vrouwen minder gaan werken. Is dat vooral omdat zij graag zelf voor hun kind of kinderen willen zorgen? Of speelt ook de beschikbaarheid van de kinderopvang een rol? Zijn er misschien nog meer redenen die niet te maken hebben met een eigen keuze?

Hoe de zorgtaakverdeling is, bepalen de ouders uiteraard zelf. Die vrijheid is een groot goed. Maar het is wel aan te raden goed na te denken over het effect dat minder werken heeft. Niet alleen voor nu, maar vooral op de lange termijn.